Beni Ödülle Cezalandırma – Özgür BOLAT

Beni Ödülle Cezalandırma – Özgür BOLAT

 

Sayfa Sayısı: 248
Dili: Türkçe
Yayınevi: Doğan Kitap

 

 

Arka Kapak:

• Ödül, neden motivasyonu düşürür?
• Ödülle değerler neden öğretilemez?
• Ödül, yaratıcılığı neden olumsuz etkiler?
• Ödül, yapay sevginin bir göstergesi midir?
• Ödülle büyüyen çocukları ne tür tehlikeler bekler?
• Mutlu ve başarılı bir çocuk gerçekte nasıl yetiştirilir?

Bunun gibi merak edilen birçok sorunun yanıtını eğitim bilimci Dr. Özgür Bolat, son 70 yılda yapılan bilimsel araştırma ve gerçek vakalarla net bir şekilde ortaya koyuyor.

Dr. Özgür Bolat, sadece ödülün görünmeyen gizli zararlarını anlatmıyor; bizlere bir model, pratik çözümler ve uygulamalar öneriyor.

Kılavuz niteliğindeki bu kitabı okuduğunuzda mutlu, özgüvenli, sorumluluk sahibi ve başarılı bir çocuk yetiştirmek için önemli bir adım atmış olacak, çocuğunuzla ilişkinizde anlamlı değişiklikler yaşayacaksınız.

 

Yorum:

 Ödülün hayatımızda edindiği yere bakacak olursak daha çok eğitim alanında yani okullarda ve çocuk yetiştirmede( aile içerisinde) ne kadar önemli olduğunu herhalde tartışmaya gerek yok. Küçük bir gözlem ile okullarda ve aile içinde ödülün varlığına hemen tanık olabiliriz. Çocuklara ödev yapma, yemek yeme, zamanında uyuma ve bunun gibi birçok alışkanlığı kazandırmak için onlara ödüller vaat ediyoruz. Peki bu ödülleri çocuklarımıza sunarken bir eğitimci, yönetici veya ebeveyn olarak günü kurtarmak yerine ödülün uzun vadede olan etkisi üzerinde ne kadar duruyoruz.

Şimdi bir örnek üzerinden gidelim:

 Bir ebeveyn olduğunuzu ve çocuğunuzun ödevini yapmadığını hayal edin. Bu durumdan oldukça rahatsız oldunuz ve bir an önce ödevini yapmasını istiyorsunuz. Ne yapardınız? İlk senaryo olarak ödül vaat ettiğinizi düşünelim. Çocuğunuza ”Ödev yaparsan bilgisayar oynamana izin veririm.” dediniz. Bunun üzerine çocuğunuzla anlaştınız ve ödevini yapacağı için mutlu oldunuz. Şimdi bu duruma çocuğunuzun kendi penceresinden bakalım. Ortada bitirilmesi gereken bir görev var ve bu görevi çok istediği bir aktivite için yapıyor. Öncelikle çocuğun hedefinde bilgisayar olduğu için çocuk bu ödevi bir an önce bitirmesi gerektiğini düşünür. O yüzden ödevini gelişigüzel yapar ve ödevden alması gereken kazanımları alamaz. Bir de ödül ile sorumluluğu(bilgisayar ile ödev) yan yana getirelim. Ebeveyn olarak normalde ödevi çocuğunuza sevdirmeniz gerekirken ödevin üzerinde çocuk için daha eğlenceli bir şeyi ödül olarak koyduğunuz için çocuk açısından ”ödev” bu sefer de bir engel olarak düşünülür. Bunun sonucunda çocuk belki de ödev yapma alışkanlığı kazanacakken, ödüle engel olduğu için ödevden iyice soğur ve ödül olmadığı zamanlarda ödev yapma alışkanlığı sergilemez. Bir de çocuğu duygusal açıdan inceleyelim. Çocuğunuza  onun için eğlenceli olan bir aktiviteyi ödül olarak sunmuştunuz. Çocuk önündeki engeli aşarsa çok istediği ödüle kavuşacak. Fakat burada çocuk ödülün ailesinin kendi rızasıyla değil de bir engele tabi olarak verildiğini göz önünde bulundurduğunda mutluluğunun bir koşula bağlı olduğunu görecek ve ailesinin kendisine karşı koşulsuz sevgi değil de koşullu sevgi beslediğini düşünecektir. Bunun sonucunda da kendini değersiz hissedecek, duygusal gelişiminde aksaklıklar yaşayacaktır.

 

 

Şimdi ikinci senaryoya geçelim:

  Diyelim ki, siz ödev yapmayan çocuğunuz karşısında ödül vermek yerine çocuğunuzla sağlıklı bir iletişim kurup onun ihtiyaçlarına daha çok önem vermeyi düşündünüz. Bunun sonucunda ödül yerine ”Neden ödevini yapmak istemiyorsun?” diye bir soru yönelttiniz. Ödev yapmamanın birçok sebebi olabilir. Örneğin; seviyesinin çok üstünde bir ödev verilmiş olabilir, öğretmeniyle bir problemi olabilir veya ödeve odaklanamıyordur. Çocuğun seviyesinin çok üzerinde bir ödev olduğu için yapamadığını anladığınızı varsayalım. Bu durumda öğretmeniyle iletişime geçerek sorun üzerinde etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Seviyesine yakın bir ödev aldığında çocuk, ödevi bir engel görmekten ziyade sizin de desteğinizle keyifle yapar ve sorumluluk kazanmış olur. O yüzden bu tür durumlarda amacımız kısa vadede sonuç elde etmek değil, uzun vadede sağlıklı bir gelişim elde etmek olmalıdır. Çocuklara, öğrencilere bu tür yaklaşımlarla somut adımlar atabilir, oldukça faydalı olabiliriz.

 

 

 Basit bir örnek üzerinden anlatmaya çalışsam da kitabı okuduğunuzda bunun gibi pek çok örnekle karşılaşacaksınız. Çocuğun hayatında ödülün yer almaması gerektiğini görecek, çocuk gelişiminin arkasındaki dinamikleri keşfedeceksiniz. Kitap iki bölümden oluşuyor. İlk bölümde yazar, ödül için farklı tanımlamalar getiriyor ve ödülü; başarı, mutluluk, iç motivasyon, dış motivasyon gibi birçok değişkenle olan ilişkisini ele alıyor. İkinci bölümde ise ödül yerine nasıl bir yaklaşımın olması gerektiğinden ve günlük hayatta dikkate alabileceğimiz pratik uygulamalardan söz ediyor. İleri sürdüğü hipotezleri bilimsel araştırmalarla destekleyen yazar her bölümde şaşırtıcı örnekler sunuyor. Ayrıca sadece aile ve okul değil, iş hayatında da ödülün çalışanlar üzerindeki etkisine ve dolaylı olarak üretimin kalitesine olan etkisinden de bahsediyor. Keyifle okunacak bir kitap. Eğitimle ilgilenenlerin ve iş verenlerin kesinlikle okuması gerektiğini düşünüyorum. İyi okumalar…

 

Alıntılar:

”Çocuk severek yaptığı işi, ödül aldıktan sonra daha az seviyor, hatta o işe karşı olumsuz tutum geliştiriyor.”

”Çocukları kontrol edilmesi gereken küçük insanlar değil, güvenilmesi gereken iç dünyası geniş bireyler olarak görmeliyiz. Sahip olmak istediğimiz değil, sahip olduğumuz çocukları yetiştirmeliyiz.”

”İnsanlar ödül kazanmak için yarışınca, birbirlerini düşman olarak görür. Çünkü kendileri ile ödül arasında duran herkesi, bir engel olarak görür.”

”Aslında insanlar sevdikleri işleri iyi yapmazlar,iyi yaptıkları işi severler.”

”Çocuk yetiştirmede bir kolay olan vardır bir de doğru olan. Doğru olan anlayışı yerleştirmek zaman ve çaba ister. Bugün kolayı seçen, yarın zorla uğraşır.”

”Ödül kısa vadede sorunu çözer ama uzun vadede sorumluluk bilincini, motivasyonu ve gelişimi öldürür.”

”Amaç ödül kazanmak olunca, insanlar daha çok etik dışı davranışlara yöneliyor.”

”Bir çocuğun ailesiyle ilişkisi ne kadar kötüyse, teknoloji, oyun ve sosyal medyaya o kadar yönelir.”

”İşin içine ödül girdiği zaman insanlar sadece ahlaksızlık seçe

neklerini seçmiyor. Aynı zamanda bilinçli olarak ahlaksızlık yapıyor.”

 

 

 

”Ne mutlu okumuş olana, Ne mutlu bize.”

 – Mert Fatih TURANLI

 

 

Beni Ödülle Cezalandırma – Özgür BOLAT” için bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir